Jak nauczyć dziecko planowania i samodzielności?

Wielu rodziców zadaje sobie pytanie, jak nauczyć dziecko planowania i samodzielności, kiedy ich dzieciństwo wyglądało zupełnie inaczej? Coraz więcej badań mówi, że dzieci są obecnie wręcz zagrożone przez świat technologii: social mediów w telefonie i gier w komputerze. Niestety stanowi to pierwszy krok do życia poza realnym życiem, niechęci do podejmowania wysiłku, izolacji społecznej (braku przyjaciół), a w konsekwencji – coraz częściej depresji.

Jak nauczyć dziecko samodzielności i organizacji?

• Planowanie warto zacząć od rozmowy. Pamiętaj: dziecko to też człowiek, i potrzebuje rozumieć, po co ma coś robić. Podkreśl więc, że od teraz już jest trochę bardziej dorosłe, bo może wpływać na swoje życie i je po części organizować. Powiedz, jakie korzyści przyniesie mu planowanie na konkretnych przykładach.
• Koniecznie objaśnij, że planowanie to świetny sposób na uniknięcie później niepotrzebnego stresu. Dziecko – nie ważne, w jakim wieku – potrzebuje wsparcia rodzica na początku.
• Spraw, by Wasze małe wspólne sesje planowania było przyjemnością. Zaparz herbatę lub kakao. Przygotuj ciasteczka. Zaopatrz się w kolorowe markery lub karteczki samoprzylepne, planer dla dzieci lub blok techniczny czy zeszyt. Taka rozmowa i przygotowanie gadżetów sprawią, że dasz dziecku poczucie, że robi coś ważnego i ciekawego, ale też jest adekwatne do jego możliwości.
• Jeśli masz starsze dziecko, przysiądź z nim i porusz plan kolejnego dnia, tygodnia czy przygotowań do jakiegoś wydarzenia, np. wycieczki szkolnej, w co się ubrać w tym tygodniu uwzględniając prognozę pogody czy jak rozłożyć w czasie przygotowywanie się do klasówki.
• Wyznacz na planowanie określony czas, nie dłuższy niż pół godziny – dziecko nie może czuć się znużone tą czynnością.
• Dziel się swoimi historiami w zarządzaniu czasem – możesz przywołać jakąś historię, kiedy czegoś nie zaplanowałaś i co się wtedy stało (skutki – na przykład nie zdążyłaś do pracy, bo chciałaś rano zdążyć umyć głowę), a także tę, kiedy dzięki planowaniu wypadłaś świetnie (efekty – na przykład kiedy zaplanowałaś zakupy zeszytów dla dzieci w pod koniec lipca, żeby uniknąć długich kolejek w sklepach pod koniec sierpnia). To uczy dziecko przewidywania i działania na swoją korzyść.
• Na koniec pamiętaj, żeby pochwalić dziecko za przygotowany plan tygodnia, nawet jeśli nie jest doskonały. Poniżej w artykule znajdziesz wskazówkę, jak dobrze pochwalić dziecko i co oznacza to chwalenie.

Dlaczego organizacja jest ważna?

Jeżeli Twoje dziecko jest dość nerwowe i trudno mu się skupić (np. zdiagnozowane ADHD), warto zacząć uczyć go planowania. Zobacz, jakie to przynosi efekty:

• Dzieci planujących z wyprzedzeniem nie dopada silny stres: planując zadania domowe czy szkolne, uczą się przewidywać, co będzie potrzebne, ile czasu potrzebują, aby wykonać daną czynność. Dzięki temu nie doświadczają poczucia presji, że zostawiły coś na ostatnią chwilę. Nie doświadczają niepokoju, że nie zdążą. W związku z tym nie doświadczają też tak często poczucia wstydu, że czegoś nie zrobiły lub kogoś zawiodły.
• Uczą się samodyscypliny: krok po kroku, realizując ciekawe, rozłożone w czasie zadania, jak np. przygotowywania się do klasówki, zdają sobie sprawę, że jeśli np. poświęcą dziennie 20 min. na naukę, to za tydzień będą w 100% przygotowane do sprawdzianu.
• Dzieci widzą, że planując, „wygrywają” swój wolny czas. Widzą zależność, że efektywnie wykonane zadanie = więcej czasu wolnego, co jest wystarczającą motywacją, ale też nagrodą.
• Dziecko nabiera większej pewności siebie: wie, że planując, pracuje na swój przyszły efekt i dzięki temu go osiągnie, co wyposaża je w poczucie sprawczości.

WSKAZÓWKA. Tutaj ważne jest, abyś nawiązywała do konkretnych zadań, które dziecko wykonało świetnie. Jeśli mówisz, że „dobrze Ci poszło”, „skończyłeś? To super”, nie dajesz dziecku szansy poczuć się dobrze – „widzę, że nie zapomniałeś o żadnym zadaniu”, „zauważyłam, że wziąłeś pod uwagę nawet imieniny babci!”. Tylko takie komunikaty zbudują w dziecku poczucie własnej wartości i odróżniania jego zachowań od tego, kim jest.

Aby nauka organizacji była jeszcze prostsza, możecie się umówić, że konkretnego tygodnia, o konkrentej porze, siadacie do planowania. Niech nie będzie ono długie – może zająć nawet pół godziny, chodzi o to, by dziecko nauczyło się systematyczności i tego, że to ważna i ułatwiająca życie czynność.

Jak planować z dzieckiem i gdzie to robić?

Dobrze, abyście wspólnie przygotowali narzędzie do planowania: blok z kolorowymi kartami, zeszyt czy inną pomoc, która będzie dla dziecka symbolem jego sprawczości i umiejętności organizacji. Możesz też skorzystać z opcji planera dla dzieci – specjalnie stworzonego narzędzia, pomocnego zwłaszcza:

• dzieciom, które są uzależnione od komputera czy telefonu,
• dzieciom, które nie radzą sobie z emocjami bądź chorują na depresję,
• dzieciom, które „mają wszystko”,
• dzieciom, które mają trudność z koncentracją, skupieniem czy organizacją.

Jest to narzędzie, które daje dziecku zajęcie przez 365 dni w roku, skupiając uwagę na realnym świecie poza internetem czy social mediami – więcej o planerze przeczytasz tutaj.

Nikt nie rodzi się z umiejętnością organizacji, ale można się tego nauczyć. Planowanie dzienne i tygodniowe to dla dziecka czynność, która pomoże mu się skoncentrować i mieć lepsze poczucie czasu, żeby nauczyło się planować i rozkładać swoje zadania i czynności w czasie, a dzięki temu – zyskało większą pewność siebie.